Premier Monti doet Vaticaan vastgoedbelasting betalen

Lode Delputte
De Morgen

Italiaanse regering haalt streep door fiscale privileges van katholieke kerk
 
De Italiaanse premier Mario Monti wil korte metten maken met de fiscale vrijstellingen voor het Vaticaan. Op alle onroerend goed dat geen strikt religieuze functie vervult, moet de kerk voortaan belasting betalen. Een kleine revolutie.



 
Mario Monti had zijn dag wel uitgekozen. Uitgerekend donderdag, op een herdenking van de ondertekening van het Pact van Lateranen tussen Benito Mussolini en het Vaticaan in 1929, meldde de premier de kerkelijke autoriteiten dat zij voortaan grondbelasting zullen betalen. De regering-Monti heeft een decreet in de maak dat aan het parlement zal worden voorgelegd.
 
De voorzitter van de Italiaanse bisschoppenconferentie, kardinaal Angelo Bagnasco, had de bui enkele weken geleden al zien hangen en zei dat de kerk “met de nodige verantwoordelijkheidszin” elke “eenzijdige maatregel” zou bestuderen die de regering wilde nemen. Scholen, universiteiten, verenigingen, tot hotel verbouwde kloosters of kantoren: als de wet groen licht krijgt, mag de kerk daar straks flink voor dokken.
 
De receptie op de Italiaanse ambassade bij de Heilige Stoel verliep in opperste keurigheid. Maar blij is het Vaticaan niet. Tot dusver had niet één Italiaanse regering het gewaagd te tornen aan de voorrechten van ‘s werelds kleinste staat. Meer nog, in 2005 zette premier Silvio Berlusconi het tot dan toe informele privilege om geen belasting te betalen op papier. Berlusconi’s opvolger, de aartskatholieke Romano Prodi, had het gunstregime kort na zijn aantreden alleen maar verder uitgebreid.
 
Voorrechten bestrijden
 
Ook Mario Monti is praktiserend katholiek. Maar in tijden van financieel-economische crisis, waarin hij bovendien zware offers vraagt van de bevolking, kon hij het niet maken de kerk ongemoeid te laten. “We zullen alle voorrechten bestrijden”, beloofde hij na zijn eedaflegging. “Zonder uitzondering.”
 
Scherpe woorden , al kwam het initiatief niet voor het volle pond van de premier. Eerder had immers ook de Europese Commissie al een procedure aangespannen tegen Italia. Ondervoorzitter van de Commissie Joaquin Almunia heeft inmiddels zijn voldoening uitgesproken over Monti’s daadkracht. Hij spreekt van “substantiele vooruitgang”.
 
Dat laatste valt nog heel erg te bezien. Om te beginnen blijkt er geen enkel document te bestaan waarin het kerkelijk vastgoed op Italiaans grondgebied opgelijst wordt. De meest betrouwbare informatie staat in een studie die de libertaire Partito Radicale opstelde.
 
De Partito Radicale, van oud EU-commissaris Emma Bonino, eist al jaren dat het Vaticaan belastingen betaalt. Volgens de studie de Italiaanse clerus alles samen zowat 50000
 
Alleen echt kerkenm kapellen en kloosters ontsnappen aan het aangekondigde decreet. Hotels die pakweg een altaar met een kruisbeeld hebben staan, en tot nu toe gevrijwaard bleven, beloven de fiscus op bezoek te krijgen. Zieken- en rusthuizen al evenzeer.
 
Geen winstbejag
 
Toch heerst er ook over de potentiele opbrengst allesbehalve duidelijkheid. Schatten de Radicalen de jaarlijkse patrimoniale heffing op kerkelijk vastgoed op 2,5 miljard euro, dan gewaagt het Ministerie van Financien van 2 miljard, andere instanties van 1 miljard. De Italiaanse vereniging van steden en gemeenten vreest dat de kerk hoogstens een half miljard valt te ontfutselen. Katholieke kranten als Avvenire spreken van nog minder.
 
Intussen herinnert de kerk zelf aan de sociale functie die veel van haar instellingen vervullen en aan het feit dat ze daarbij geen winstbejag nastreeft. Maar het argument slaat geen gensters meer. Politieke partijen die in het verleden verveeld de andere kant opkeken bij vragen over de voorkeursbehandeling voor het Vaticaan, zijn nu opgetogen over de maatregel. Het is dan ook geen politieke regering, maar een zakenkabinet dat de ingreep wil doorvoeren.